André Bergen (KBC) keert terug naar de industrie

1 reactie

"Ik heb nu eindelijk de tijd gevonden om wat te fietsen en om hoogstaande gesprekken te voeren met mijn kleinkind van drie jaar", grapt André Bergen. De voormalige topman van KBC werd in mei geopereerd aan het hart. Een terugkeer naar de bank zat er niet meer in. Hij werd intussen vervangen door Jan Vanhevel. Maar hij wil wel actief blijven. Zo voert hij gesprekken om lid te worden van raden van bestuur. Tijd voor een terug- en vooruitblik.

"Ik ging elk jaar op controle. Met gunstige resultaten. Maar nu bleek er op een nacht toch een probleem. De dokters besloten dat een operatie aangewezen was. Volgens hen ging het om een routineoperatie, maar ze vergeten daarbij al eens dat het voor de patiënt dat niet zo is. En dat is wel even schrikken. Je weet dat je dan ook eens over het muurtje kijkt."

Het afscheid van KBC valt intussen best mee. "Het was uiteindelijk toch maar een kwestie van maanden. Ik was toch van plan tot mijn zestigste te blijven. Straks word ik er 59. En vermits ik nog een paar maanden moet revalideren, zou ik me terug moeten opladen voor een heel beperkte periode bij KBC. Dat is een beetje overdreven. Bovendien heb ik het mentaal het voordeel dat ik na mijn vertrek bij Fortis ook enkele maanden zonder werk heb gezeten, vooraleer ik bij Agfa-Gevaert aan de slag kon."

Wordt u nu opnieuw actief? Bijvoorbeeld via bestuursmandaten in bedrijven?

Ja. Ik heb er nu reeds een aantal in de non-profit zoals in de Koning Boudewijnstichting of bij OdeGand. En ik zal er enkele bijkomende opnemen in de bedrijfswereld. De eerste gesprekken zijn er al geweest. Maar het zal in niet-financiële bedrijven zijn. Ik ben nog relatief jong. Bovendien kan ik toch niet stilzitten. Ik ben ook niet vervallen in zelfbeklag. En misschien ga ik straks terug lesgeven, iets wat ik vroeger nog gedaan heb.

U kreeg de voorbije maanden kritiek toen de Vlaamse overheid KBC een tweede maal financieel moest bijspringen omdat "er problemen zouden zijn verzwegen".

Kijk. Ik kan zeker kritiek verdragen, maar hij moet correct zijn. De posities die we hadden, zijn nooit verzwegen. Ze staan in onze jaarverslagen en ze werden overgenomen in rapporten van analisten. Maar de zaken zijn geëvolueerd. Toen we een pakket Amerikaanse bedrijfsobligaties kochten, was dat een goede beslissing. Het ging om uitgiften door goede bedrijven, waarvan we de terugbetaling bijkomend verzekerden bij een maatschappij die als absoluut kredietwaardig bekend stond.

Later is dit gewijzigd omdat er vragen kwamen over de waardering en over de verzekeraar. Ervaring leert ons dat we op een portefeuille leningen aan bedrijven in moeilijkheden toch 30% à 35% recupereren. Maar toen vroegen ons: wat als je maar 10% terug ziet? Je kunt daarover discussiëren, maar je moet je daaraan aanpassen. Op een portefeuille van 10 miljard euro geeft dat wel een verschil van 2 miljard euro. Daar kwam nog de impact van de operatie van onze verzekeraar MBIA bij. Die besliste om zijn goede risico's over te dragen en alleen de minder goede in een oude maatschappij te behouden, waardoor onze zekerheid fors afnam. Het is lastig om hierover te communiceren als je niet weet hoe groot het probleem precies is en wat je daaraan uiteindelijk kan doen. Dit alles is maar rond gekomen bij KBC in de week van 11 mei. En toen lag ik in het ziekenhuis. Ik kan niet communiceren over wat ik niet weet.

Er wordt nu geroepen om een extra bijdrage van de banken om de staatsfinanciën op orde te krijgen. De banken liggen immers aan de basis van de economische crisis die we nu kennen.

Er zijn twee zaken. Ten eerste de steun die KBC kreeg van de overheid. Het betaalt daar een correcte prijs voor en dat is niet meer dan normaal. Het gaat om een intrest van 8%, die verder oploopt. En als KBC de lening wil terugbetalen, moet het dat tegen 150% doen. Bij het afsluiten van dat akkoord hebben we ons gewoon gespiegeld aan wat ING met de Nederlandse staat had afgesproken.

Ten tweede is er de redenering dat banken nu kunnen genieten van overheidssteun en dus niet meer failliet zullen gaan, wat hen in staat stelt om goedkoper geld aan te trekken. Ik kan begrijpen dat de overheid daar een vergoeding voor wil. Alleen kunnen we dat niet op Belgisch vlak alleen. Dat moet dan internationaal gebeuren. Want we leven niet in een bokaal. We worden beconcurreerd door buitenlandse instellingen. Als alleen Belgische moeten betalen, is dat een scheeftrekking.

Er is ook een roep om de bankwereld eenvoudiger te maken.

Ja, maar dat is niet evident. Was is er eenvoudiger dan een bank die simpel gelden op spaarboekjes aantrekt en de opbrengst alleen gebruikt om hypotheekleningen toe te staan? En toch zit daar een serieus gevaar in. Als de rentevoeten morgen fors stijgen op het spaarboekje, zit de bank toch vast aan leningen tegen een afgesproken tarief. Dat betekent hoge kosten en een vaste lage opbrengst, wat gevaarlijk is. Of nog: een hypotheeklening is een gestructureerd product. Consumenten mogen hun leningen op elk moment terugbetalen. Ze moeten alleen een vergoeding geven. Ze zullen dat doen als de rente fors gezakt is. En dan zit je daar als bank mee.

Banken zouden ook te groot zijn geworden.

Het enige voordeel van ouder worden is dat je wat langer geheugen hebt. In de jaren tachtig zei het studiebureau McKinsey dat men banken moest opsplitsen in kleinere bedrijfseenheden omdat die performanter zouden werken. In de jaren negentig was het al schaalgrootte dat de klok sloeg. Hoe groter, hoe goedkoper men kon werken. En nu wil men terug kleinere instellingen.

Is de Bankcommissie niet te laat wakker geworden in de bankencrisis?

Achteraf kan je dat zeggen. Maar we hebben achttien maanden meegemaakt die buiten alle normen was. Het was een crisis zonder bijsluiter. Niemand wist hoe men het best moest reageren op de nieuwe situaties.

De bankiers uit de marktenzaal liggen zwaar onder vuur. Ze zijn de oorzaak van de crisis omdat ze speculatief financiële producten kopen en verkopen en hierbij risico's nemen om toch maar hoge bonussen te krijgen.

Ik word wat chagrijnig van die veralgemeningen. Er zijn inderdaad uitspattingen. Maar die waren er twintig jaar geleden ook al. Alleen waren de bedragen niet zo groot. En er zijn inderdaad banken met een stevige tradingcultuur. Maar die waren er toen ook al. Er bestaan boeken over van twintig, vijfentwintig jaar geleden. Er is niets veranderd. Ik heb nog de tijd meegemaakt dat er een consortium van banken was dat instond voor de plaatsing van de Belgische staatsleningen. Dan was er kritiek dat de banken te veel macht hadden en de plaatsing te duur was. Dus gooide men dat overhoop. Men creëerde een markt, waarop iedereen kon handelen in staatspapier. Mat wat is dat? Trading uiteraard.

Zijn banken en financiële producten niet te complex geworden?

Ik ben het daar mee eens. Maar er is niets zo ingewikkeld als iets te vereenvoudigen. We hebben het nochtans gedaan. We hadden dertig soorten hypotheekleningen, nu nog twaalf. Onze acht soorten kredietkaarten hebben we teruggebracht tot twee. Eén van de eerste reacties daarop kwam van Test-Aankoop. Die vond dat niet goed omdat we de keuzevrijheid van de klant reduceerden.

Johan VAN GEYTE

Tags:André Bergenkbc